Wszawica, jak ją rozpoznać

Wszy to bezskrzydłe, grzbietowo-brzusznie spłaszczone owady, wysysające krew, które są obligatoryjnymi pasożytami zewnętrznymi ptaków i ssaków. Wszawica jest infestacją kliniczną (wesz głowowa). Ugryzienie wszy jest bezbolesne i rzadko może być wyczuwane. Objawy przedmiotowe i podmiotowe są wynikiem reakcji gospodarza na ślinę i antykoagulanty wstrzyknięte w skórę przez wesz w czasie ugryzienia. W zależności od stopnia wrażliwości oraz wcześniejszej ekspozycji, po godzinach lub dniach w miejscach ugryzienia wytwarzają się czerwone plamki lub grudki. Ostry bąbel może występować jako reakcja natychmiastowa. Najczęściej spotykanym objawem wszawicy jest świąd.

Postępowanie:

Należy przebadać wszystkie dzieci oraz dorosłych pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Podczas zbierania wywiadu epidemiologicznego od rodziny należy poinformować, że zbiera się listę osób, które prawdopodobnie miały kontakt głowa do głowy z zarażonymi członkami rodziny w ostatnich 4-6 tygodniach. Następnie osoby te powinny przeprowadzić kontrolne czesanie w poszukiwaniu żywych wszy i w razie potrzeby rozpocząć leczenie.

Na rynku dostępne są liczne insektycydy, które zabijają zarówno wszy, jak i gnidy. Wszystkie są neurotoksyczne dla wszy, z tym że młode gnidy nie mają układu nerwowego i mogą przeżyć jednorazowe leczenie. Dlatego należy przeprowadzić dwie kuracje w 7-dniowym odstępie czasu. Insektycydy nie mogą być stosowane częściej niż raz w tygodniu przez kolejne 3 tygodnie. Minimalna ilość potrzebna do pojedynczego smarowania to zazwyczaj 50-60 ml w zależności od produktu oraz gęstości włosów. Jednocześnie zakażenie bakteryjne powinno się leczyć odpowiednimi antybiotykami. U pacjentów z zapaleniem owłosionej skóry głowy należy stosować wyłącznie insektycydy na podłożu uwodnionym, ponieważ podłoże alkoholowe może wywoływać pieczenie uszkodzonej skóry.

W następnej kolejności osoby zakażone muszą zostać ubrane w czystą odzież, a wszystkie ubrania, pościel, ręczniki i wszelkie nakrycia głowy powinno się wyprać w pralce i wysuszyć w suszarce (cykl gorący). Grzebienie i szczotki należy umyć gorącą wodą lub pokryć środkami przeciw wszawicy na ok. 15 minut, a następnie umyć. Podłogi i meble powinny być odkurzone.

Jak działają preparaty dostępne w aptece

Preparaty przeciw wszawicy dzielą się na dwie grupy według mechanizmu działania.

Pierwsza to wspomniane wyżej insektycydy – substancje neurotoksyczne dla pasożyta.

Druga grupa działa fizycznie. Silikony takie jak cyklometikon czy dimetikon pokrywają pasożyty szczelną warstwą, odcinając im dostęp do powietrza i blokując aparat oddechowy. Ponieważ mechanizm jest czysto fizyczny, nie dotyczy go problem oporności, który opisywano w przypadku insektycydów.

Poza preparatami nakładanymi na skórę głowy dostępne są też produkty o działaniu odstraszającym – na przykład gumki do włosów nasączone kompozycją zapachową złożoną z olejków eterycznych. Skład preparatu i sposób jego stosowania warto omówić z farmaceutą lub lekarzem, szczególnie u małych dzieci.